Datering en fysieke kenmerken

Ingediend door Paula op vr, 01/11/2019 - 16:32

Op basis van de watermerken heeft de Bach-onderzoeker Yoshitake Kobayashi in de jaren 1990 vastgesteld dat het papier geproduceerd is door de papiermolen van Niederlungwitz in Saksen (ten noordoosten van Zwickau)).[1] Het bijbehorende monogram CV duidt op Christian Vodel, pachter van deze molen tussen 1700 en 1736.[2] Watermerken, handschrift, boekband en documentatie, zoals Walthers correspondentie, geven reden tot een datering rond 1730. Het Frankenberger-Manuscript is dus het meest recente van de vijf Walther-handschriften.

De partituur is geschreven op gevouwen bladen geschept papier, gebonden in een schapenleren band met vier ribben. Het formaat is oblong (227x317x45 cm). Er zijn 367 bladzijden, voor het grootse deel genummerd; de meeste in Walthers handschrift, met dezelfde inkt als gebruikt voor de noten. Ontbrekende paginanummers zijn later in potlood toegevoegd. Vijftien bladzijden zijn blanco (pp. 36, 49, 146, 208, 215, 229-230, 240-241, 256, 309, 315-316, 331-332); andere bevatten enkel notenbalken (p. 296 is half gelinieerd), soms met sleutels en (op pp. 241 en 331) de titel van een koraal. Van de blanco bladzijden zijn pp. 229-230 en 240 ongenummerd. Elf paginanummers ontbreken (pp. 37-38, 94-95, 110, 143-144, 216-217, 341-342), vermoedelijk door vergissingen bij het nummeren. Op vier plaatsen ontbreekt een blad (tussen pp. 32-33, 92-93 en 213-214); dit is niet zichtbaar in de digitale afbeelding. Het is mogelijk dat deze bladen ontbraken voordat Walther de bladzijden nummerde.

De algehele toestand van het manuscript is goed, en het toont weinig sporen van gebruik. Bij een restauratie in de jaren 1980 is het papier op een paar plaatsen versterkt met Japans papier. Wellicht zijn toen sommige bladen bijgesneden. Bij deze restauratie werden ook nieuwe schutbladen aangebracht.

 

[1] Kopieën van handgeschreven aantekeningen van Kobayashi, bij het manuscript bewaard. Vgl. K. Beisswenger: Zur Chronologie der Notenhandschriften Johann Gottfried Walthers, in Acht kleine Präludien und Studien über Bach: Georg von Dadelsen zum 70. Geburtstag (Wiesbaden 1992), pp. 11-39

[2] W.A. Churchill: Watermarks in paper in Holland, England, France, etc., in the XVII and XVIII centuries and their interconnection (Amsterdam 1935)