Vioolcollectie 'Casa del Violino' van Willem Noske
Onlangs is de 10.000ste titel uit de vioolcollectie van Willem Noske ingevoerd in de catalogus. Alle werken van de componisten A t/m G kunnen inmiddels online worden aangevraagd en worden ingezien in de studiezaal. Werken die voor 1850 zijn gedrukt, ongeveer 10% van de collectie, kunnen ingezien worden in de leeszaal. De vioolcollectie bestaat voor een groot deel uit bladmuziek die het gehele vioolrepertoire omvat. Men kan er solowerken aantreffen maar ook duo's, trio's, strijkkwartetten en vioolconcerten uit alle perioden van de muziekgeschiedenis. In totaal heeft de Haagse violist Willem Noske zo'n 27.000 titels vioolmuziek verzameld.In 2004 is de verzameling ondergebracht bij het NMI. Nadat de collectie op componist was geordend en de bijbehorende handbibliotheek toegankelijk was gemaakt, is in 2007 begonnen met de catalogisering van de bladmuziek. Dankzij financiële ondersteuning door het Prins Bernhard Cultuurfonds, Fonds 1818 en K.F. Hein Fonds kon een deel van de collectie versneld worden ingevoerd. Naar verwachting zal de collectie in 2012 geheel toegankelijk zijn.
Een groot deel van de collectie, ongeveer de helft, behelst 19e-eeuws repertoire (waaronder veel uitgaven van werken van Beethoven en Brahms). Opmerkelijk is het grote aantal partituren van 20e-eeuwse composities, ongeveer een kwart. De collectie is tevens een afspiegeling van zijn leven als violist en concertmeester. Overal waar hij optrad kocht hij bladmuziek. Zo kan men in de collectie niet alleen werken van zeer uiteenlopende componisten aantreffen, maar ook uitgaven in allerlei talen. Oost-Europese componisten zijn goed vertegenwoordigd in de collectie, vooral de Tsjechische (Dussek, Dvorák, Ernst, Gyrowetz, Gelinek), Poolse (Bacewicz, Górecki) en Russische componisten (Glinka, Davidoff, Cui, Gretchaninoff). Maar ook Argentijnse (Aguirre, Gilardi, Guastavino) en Belgische componisten (Beriot, Benout, Gehot).
Het belang van de collectie wordt vooral bepaald door deze grote verscheidenheid waardoor de collectie een encyclopedisch karakter heeft.
Diverse wetenschappers hebben inmiddels delen van de collectie geraadpleegd en bestudeerd (Boccerini, Corelli). Voor wetenschappers die onderzoek doen naar de verspreiding en de populariteit van muziekwerken door de eeuwen heen is de collectie bijzonder interessant. Ook voor het muziekonderwijs is de collectie waardevol. De zeer uiteenlopende edities die verzameld zijn van een en hetzelfde werk kunnen inzichten verschaffen over uitvoeringspraktijken uit het verleden.
Door het gebruik van diverse bibliografische naslagwerken zijn verschillende muziekwerken geïdentificeerd die tot nog toe niet ontsloten waren, bijvoorbeeld enkele vioolbewerkingen van operafragmenten. Door de intensieve catalogisering blijkt dat de collectie diverse ‘unica' bevat die niet vermeld worden in de gezaghebbende naslagwerken zoals de New Grove en de MGG.
Binnenkort zal aandacht worden besteed aan de H-componisten Haydn en Händel die dit jaar 200 respectievelijk 250 jaar geleden zijn overleden.
NMI-medewerker Freek Pliester bezig met invoeren van de vioolcollectie 'Casa del Violino'. Voor het catalogiseren van de vioolcollectie zijn meestal diverse bibliografische naslagwerken nodig.
7 mei 2009
