In het Nederlands Muziek Instituut lijkt het wel altijd voorjaar: vrijwel geen seizoen gaat voorbij of er is de bloei te bewonderen van een onderdeel van de muziekcollecties die door deze instelling worden beheerd.

Is dat iets bijzonders voor een instituut dat zich ten doel stelt het Nederlandse muzikale erfgoed te verzamelen, te conserveren, te registreren en toegankelijk te maken? Ja, dat is bijzonder, want de traditionele taak van het toegankelijk maken wordt uitgebreid met een nieuwe, initiërende dimensie. Het beheer van informatie wordt verrijkt door een actieve verspreiding en presentatie van informatie. Deze verheugende ontwikkeling manifesteert zich sinds eenjaar of vijf steeds duidelijker. Voor musici, muziekhistorici en muziekliefhebbers presenteert het Nederlands Muziek Instituut zich overtuigend als hèt muzikale geheugen van Nederland, als een immense schatkamer boordevol muzikale en muziekhistorische verrassingen.

Om niet een vertekend beeld te geven, moet direct worden gezegd dat de hier zo positief gewaardeerde activiteiten zeker niet geheel ontbraken gedurende de voorgeschiedenis van het Nederlands Muziek Instituut of in de eerste jaren na de oprichting ervan in 1999. Wat de voorgeschiedenis betreft: ook de Muziekafdeling van het Haags Gemeentemuseum nam vele waardevolle initiatieven die de aandacht trokken van de muziekwereld. En ten aanzien van het NMI kan worden opgemerkt dat het ongetwijfeld een programmatische keuze was om de officiële opening in 2001 te laten verrichten door de dirigent Riccardo Chailly. Sinds enkele jaren is het initiërende beleid echter aanzienlijk versterkt en is er sprake van een opmerkelijke rijkdom aan initiatieven. Ter illustratie volgen enkele voorbeelden uit de periode tussen 2005 en 2009:

2005

*** er wordt een onderzoek gestart naar muziek geschreven tussen 1890 en 1949 door Nederlandse componisten die tijdens hun verblijf in Nederlands-Indië geïnspireerd raakten door Indonesische muziekvormen en poëzie. De twee jaar later verschenen publicatie van antropoloog en pianist Henk Mak van Dijk (inclusief CD) is in belangrijke mate gebaseerd op archief- en beeldmateriaal in het NMI.

2007

*** in samenwerking met een aantal belangrijke Rotterdamse muziekpodia wordt een Henk Badings-weekend georganiseerd.

2008

*** muziek van de Nederlandse krijgsmacht tussen 1840 en 1960 wordt bij het NMI ondergebracht en toegankelijk gemaakt.

*** het NMI is betrokken bij de CD-editie van het symfonische werk van Jan van Gilse, uitgebracht door het ondernemende en avontuurlijke Duitse label CPO.

*** in samenwerking met Resonant, het Centrum voor Vlaams muzikaal erfgoed uit Leuven, wordt een discussiedag georganiseerd over het muzikaal erfgoed in de Lage Landen. Doel is het ontwikkelen van een gezamenlijke, interdisciplinaire visie. Op de agenda staat ook het plan voor een naslagwerk waarin verschillende aspecten van de thematiek aan bod zullen komen.

*** een vondst in de collectie van het NMI - een cellosonate van Piet Ketting uit 1928 - wordt 80 jaar na de compositie voor het eerst uitgevoerd door Doris Hochscheid en Frans van Ruth, tijdens de tweede editie van de Amsterdamse Cello-Biënnale.

*** fluitiste Eleonore Pameijer en harpiste Erika van Waardenburg geven een masterclass waarin Nederlandse muziek voor fluit en harp centraal staat.

*** in samenwerking met Ex Libris worden lunchpauzeconcerten georganiseerd.

2009

*** in samenwerking met Stichting De Lange wordt een compositie uit 1900 van Samuel de Lange voor vier violoncelli uitgegeven.

*** de nieuwe website van het NMI wordt gepresenteerd als het virtuele informatiecentrum voor Nederlands muzikaal erfgoed.

*** NMI is gastheer van een presentatie over de componist Jan Gerard Palm, grondlegger van de Curacaose klassieke muziek.

*** twee liederencycli van Julius Röntgen op teksten van Christian Morgenstern worden door het NMI voor het eerst gepubliceerd.

De drijvende kracht achter de gesignaleerde intensivering van actieve verspreiding en presentatie van informatie is Frits Zwart, directeur van het NMI.